استفاده از پيامك در ارزشيابي تشخيصي درس رياضيات گسسته دوره پيش دانشگاهي
استفاده از پيامك[1] در ارزشيابي تشخيصي درس رياضيات گسسته دوره پيش دانشگاهي
زهرا اميرآتشاني
كارشناس ارشد تحقيقات آموزشي، سرگروه رياضي منطقه 4 شهر تهران
كليد واژه ها :پيامك،يادگيري با موبايل[2]، ارزشيابي تشخيصي، رياضيات گسسته
ارزشيابي تشخيصي، ارزشيابي است كه با هدف تشخيص مشكلات يادگيري دانش آموزان در موضوعات مختلف درسي به كار مي رود. مشخص كننده اين است كه دانش آموز در چه نوع سؤال هايي با اشكال مواجه شده است. ارزشيابي تشخيصي به دنبال علت هاي زير بنايي مشكلات يادگيري مي گردد تا يك نقشه مشخص براي اقدامات اصلاحي تدارك ببيند. به ابزارهاي تشخيصي خاص و فنون مشاهده نياز دارد. غالب آزمون هاي مورد استفاده در اين ارزشيابي ملاك مرجع مي باشد و به صورت انفرادي براي دانش آموز اجرا مي گردد. (سيف، 1380) اين مطالب نشانگر اين واقعيت است كه ارزشيابي تشخيصي وقت زيادي از 90 دقيقه آموزشي را در كلاس به خود اختصاص خواهد داد. در حالي كه اين مرحله از كار تدريس فقط يكي از اجزاي سه مرحله كلي قبل، حين و پس از تدريس است. بررسي ها نشان مي دهد كه در جلسات آموزشي كه معلم با كمبود وقت با هر دليل ( حجم مطالب، عدم برنامه ريزي صحيح ،عدم برنامه ريزي كادر اجرايي مدرسه در برگزاري جشن ها و مراسم و ...)مواجه مي گردد به حذف اين مرحله از تدريس اقدام مي نمايند.در صورتي كه معلم برای برنامه ریزی تدریس و تصمیم گیری آگاهانه در فرآیند آموزش و پرورش به اطلاعات زیادی درزمینه آمادگی دانش آموزان نیازدارد كه نشانگر اهميت و لزوم ارزشيابي تشخيصي است.
با پيشرفت تكنولوژي راه هاي زيادي براي حل مشكلات موجود در زمينه هاي علوم مختلف به خصوص تعليم و تربيت ايجاد شده است. برنامه هاي كامپيوتري، صفحات وب و اينترنت مي توانند راه هايي مؤثر و رضايت بخش براي ارزشيابي باشند. مزيت استفاده از اين ابزار اينست كه در مدارس مي تواند در دسترس معلمان، دانش آموزان و برنامه ريزان آموزشي قرار گيرد. (كاوس[3] ،2009) ولي با توجه به اينكه همه دانش آموزان در خارج از ساعت درسي امكان دسترسي به اين ابزار را ندارند، اين ابزار مشكل كمبود زمان آموزشي را جبران نمي كند.
از طرفي امروزه تلفن هاي همراه فقط وسايل ارتباطي نيستند كه منجر به ايجاد اشكال متفاوت روابط متقابل بين مردم شوند بلكه رايانه هاي كارآمدي هستند كه هميشه همراه افراد و تقريباً هميشه روشن است. پژوهش ها حاكي از اين است كه در چين،فيليپين و آلمان افراد از گوشي همراه خود به ترتيب براي يادگيري زبان انگليسي، رياضيات ، هجي حروف انگليسي و دستيابي به كنفرانس هاي بايگاني شده دانشگاه ها استفاده مي كنند.( پرنسكي[4] ،2008)
يادگيري با موبايل، استفاده از تلفن همراه به منظور كسب دانش و ساخت معاني فردي، رشد تجربه هاي يادگيري ، دستيابي به محتواي يادگيري ، تعامل با محتوا ، مربي و يادگيرندگان ديگر و كسب حمايت و پشتيباني در خلال فرايند يادگيري مي باشد.( اميرآتشاني، 1386) به عبارت ديگر در زماني كه يادگيرنده در وضعيت ثابتي نيست و مكان يادگيري نيز پيش بيني نشده است، هر يادگيري كه با استفاده از فرصت هاي بسيار زياد تكنولوژي تلفن همراه اتفاق بيافتد يادگيري با موبايل مي باشد.(ويكي پديا، 2010)
نتيجه پژوهشي كه يانگ ليو[5] و همكارانش در سال 2010 انجام داده اند حاكي از اين واقعيت است كه اگرچه يادگيري با موبايل به سرعت در نقاط مختلف دنيا در حال پخش شدن است ولي اين روش در مقوله هاي محدودي كاربرد دارد. طراحي يك مدل قابل قبول با اين تكنولوژي ، فرضيه هاي روي كاغذ را به راهكارهاي عملي قابل پذيرش تبديل مي نمايد. نوآوري هاي شخصي مي تواند درك سودمندي استفاده از يادگيري با موبايل را در دوره هاي بلند مدت و كوتاه مدت ايجاد نمايد.(يانگ ليو، 2010)
با توجه به عدم امكان استفاده از تلفن همراه در ساعات آموزشي و در دسترس بودن تلفن همراه براي تمامي دانش آموزان شركت كننده در طرح( شخصي يا متعلق به پدر و مادر) ، و مزاياي استفاده از اين روش ، به بررسي تاثير استفاده از پيامك در ارزشيابي تشخيصي درس رياضيات گسسته دوره پيش دانشگاهي خارج از ساعت آموزشي پرداخته شد. پيامك به دليل صرفه جويي در وقت دبير براي برقراري ارتباط با دانش آموزان و صرفه جويي مالي براي دبير و دانش آموزان انتخاب شد.
بررسي حاضر با روش پژوهش آزمايش ميداني با طرح پس آزمون با گروه كنترل، براي دو كلاس 36 نفري از دانش آموزان دوره پيش دانشگاهي دبيرستان دخترانه توحيد منطقه 4 شهر تهران در درس رياضيات گسسته در مدت يك ماه اجرا شده است.در اين طرح عملكرد يك كلاس كه متغير مستقل بر آن اعمال شده ، با كلاس ديگري كه چنين متغيري را دريافت نكرده مقايسه شده است. نحوه اعمال متغير مستقل به اين صورت بوده كه در شب قبل از هر جلسه آموزشي در قالب پيامك سوالي به منظور ارزشيابي تشخيصي براي دانش آموزان گروه آزمايشي ارسال مي شد و دانش آموزان با ارسال پيامك پاسخ مي دادند. اگر پاسخ درست بود بازخوردي دريافت نمي كردند ولي اگر پاسخشان نادرست بود يك علامت سوال برايشان ارسال مي شد. و آن ها مجدداً براي پاسخدهي درست تلاش مي نمودند. .اولين فردي كه پاسخ درست را ارسال مي كرد يك مثبت برايش ارسال مي شد و وي موظف بود در اولين جلسه حضوري قبل از ورود معلم به كلاس سؤال و پاسخ صحيح را روي تخته كلاس يادداشت نمايد نتايج اين فعاليت در دفتري كه شامل اسامي تمامي دانش آموزان گروه آزمايشي بود يادداشت مي شد . با توجه به تعداد پاسخ هاي درست يا نادرست، معلم براي برنامه ريزي جلسه آموزشي آتي برنامه ريزي مي نمود. در گروه كنترل ارزشيابي تشخيصي در زمان كلاس انجام مي شد. پس از گذشت هشت جلسه آموزشي( يك ماه) وضعيت دو كلاس مقايسه شد و ديدگاه دانش آموزان پيرامون استفاده از اين طرح به صورت پرسشنامه باز پاسخ گردآوري و مورد تحليل قرار گرفت.
نتايج مثبت بدست آمده از اجراي طرح فوق عبارتند از:
در گروه آزمايشي كه ارزشيابي تشخيصي در آن با روش يادگيري
با موبايل بود، توضيحات درس با ارائه مثال ها و نكات بيشتري امكان پذير شد و فشار
كمبود وقت در ميان نبود.
طرح ريزي هر جلسه
آموزشي آگاهانه تر انجام مي گرفت. و مشخص مي شد كه نياز به مرور درس گذشته وجود
دارد يا نه.
بهبودیادگیری دانش آموزان
ایجادانگیزه قوی دردانش آموزان
ایجادحس موفقیت ورغبت دردانش آموز باتوجه به دريافت سريع نتایج
ارزشیابی
پی بردن به نقاط ضعف و قوت خود قبل از شروع درس جديد
برقراري ارتباط بين دانش آموزان براي از بين بردن نقاط ضعف
و يافتن پاسخ هاي صحيح
برقراري ارتباط با شيوه اي جديد بين دانش آموز و معلم كه
تجربه اي جديد براي آنان بود
نتايج منفي بدست آمده از اجراي طرح فوق عبارتند از:
از بين بردن تمركز دانش آموزان در زماني كه مشغول مطالعه
درس ديگري بوده اند.
ايجاد كشش براي بازي با موبايل يا ارسال پيامك به دوستان پس
از پاسخ گويي به سوال رياضي
كاهش نظارت والدين بر استفاده از موبايل و ايجاد فرصت سوء
استفاده براي دانش آموزاني كه تمايل به كار مداوم با موبايل دارند
محدوديت هاي اجراي اين طرح عبارتند از :
هزينه مالي
صرف وقت، خارج از زمان رسمي و
موظف
پس از مدت كوتاهي ، استفاده
نابجاي دانش آموزان تنبل از ارتباط با دانش آموزان ممتاز كلاس شكل گرفت، به طوري
كه پاسخ را از آن ها دريافت نموده و ارسال مي كردند. البته راهكارهايي براي
جلوگيري از اين سوء استفاده ها به كار گرفته شد ولي ميزان اثربخشي اين راهكارها در
پژوهش حاضر مورد بررسي قرار نگرفت.
وجود مشكلات مخابراتي از جمله
عدم ارسال يا دريافت برخي پيامك ها
برخي گوشي هاي موبايل امكان
دريافت فونت فارسي را نداشتند. پژوهشگر مجبور به ارسال پيامك با حروف انگليسي براي
اين افراد مي شد.
در هر جلسه از اجراي طرح
حداقل دو مورد بهانه هايي از قبيل تمام شدن شارژ گوشي، پايان اعتبار سيم كارت، دير آمدن والدين به منزل براي دانش آموزاني كه
از گوشي پدر يا مادرشان براي ارتباط استفاده مي كردند ،... براي عدم پاسخ گويي
وجود داشت.
پيشنهادات :
روش يادگيري با موبايل همانند تمامي روش هاي آموزشي داراي مزايا و معايبي است كه به فراخور نوع درس و مشخصات مخاطبان گاهي مزايا برمعايب تسلط مي يابد و گاهي بالعكس. با توجه به پيشرفت روز افزون اين وسيله در كشورمان ايران و تمايل نوجوانان و جوانان براي استفاده از آن ، با توجه به نتايج بدست آمده ، اين روش در دانش آموزان انگيزه زيادي ايجاد مي نمايد . پيشنهاد پژوهش حاضر اينست كه با شناخت دانش آموزان و معايب و مزاياي به كار گيري اين روش مي توان استفاده بهينه از آن نمود. همچنين با توجه به اينكه استفاده از موبايل در امر آموزش گامهاي اوليه خود را در كشورمان برداشته است، به پژوهشگران و دبيران علاقه مند توصيه مي گردد كه در اين حيطه وسيع و بكرپژوهش هاي ارزشمند تري را ارائه نمايند.
منابع:
1. سيف ، علي اكبر(1380) روانشناسي پرورشي روانشناسي يادگيري و آموزش ، تهران انتشارات آگاه
2. اميرآتشاني ، زهرا(1386) يادگيري سيار رويكردي نو در آموزش ، رشد مدرسه فردا، دوره چهارم ، اسفند 1386 شماره 28
3. Mark prencky (2005), what can you learn from a cell phon? Almost anything!Publication of the fischler school
Nadire Cavus (2009) The evaluation of Learning Management Systems using an artificial intelligence,fuzzy logic algorithm ، Near East University, Turkey
Yong Liu, Hongxiu Li and Christer Carlsson، Factors driving the adoption of m-learning: An empirical study ،Abo Akademi University, IAMSR, TUCS, Joukahainengatan 3-5 A, Turku, Finland،Turku School of Economics, Turku, Finland،2010
6. http://en.wikipedia.org/wiki/MLearning