تاثیر موسيقي كلاسيك بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان متوسطه در درس ریاضی عمومي
" تاثیر موسيقي كلاسيك بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان متوسطه در درس ریاضی عمومي "
زهرا امیرآتشانی ، سرگروه ریاضی منطقه4
کلید واژه : موسيقي كلاسيك ، پیشرفت تحصیلی، ریاضی، دوره متوسطه
چکیده :
مقاله پژوهشی حاضربه تاثیر موسيقي بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی عمومي پرداخته است..فرضيه مورد بررسي اين است كه پخش موسيقي كلاسيك در سر كلاس برپیشرفت تحصیلی درس رياضي دانش آموزان دوره متوسطه اثر معني دار مثبت دارد. جامعه آماري دبيرستان دخترانه توحيد منطقه 4 وحجم نمونه مورد بررسي 70 نفر مي باشد. روش پژوهش آزمایشی میدانی ، دو گروهی با پیش آزمون و پس آزمون است . با سطح اطمینان 95 درصد فرضيه مورد نظر تاييد شد.
مقدمه :
آموزش ، در نظام آموزش و پرورش فرایندی است که به ویژه برای تسهیل یادگیری دانش آموزان طراحی شده است. بسیاری از عوامل وجود دارند که به طور معنی داری بر یادگیری تاثیر می گذارند ، از جمله خانواده ، وضعيت اقتصادي و اجتماعی ، مدرسه و جامعه . نویسنده ،قصد ندارد در این نوشتار اهمیت این عوامل را در پیشرفت دانش آموزان دست کم بگیرد. ولی بیش از هر چیز جامعه معلمان را مسئول یادگیری دانش آموزان می داند. معلمان می توانند برای بهبود فرایند آموزش به کیفیت بخشی به فعالیتهای خود بپردازند.
آماده سازی یکی از فعالیت های معلم در ضمن تدریس است. به نظر نگارنده آمادگی و تمرکز دانش آموزان قبل از این که بخش اصلی درس شروع شود، می تواند در یادگیری دانش آموزان تاثیر به سزایی داشته باشد. از طرفي پژوهش ها نشان دهنده اينست كه موسيقي بر ايجاد تمركز و تقويت حافظه كاري مؤثر است. آزمایشات نشان می دهد که بعضی وقت ها گوش کردن به موسیقی موزارت بهبود مختصری را در مهارتهای فضایی– دیداری به سرعت ایجاد نموده است .( راسچر[1] و همكارانش، 1993 و هتلند[2] ،2000)
به نظرمی رسد احتمالاً افرادي که بوسیله گوش کردن به موسیقی شرایط با نشاط تری پیدا کرده اند و احساساتشان را رها نموده اندو هوشیار تر شده اند. عملکردشان بهبود پیدا نموده است . ( شلنبرگ[3] ،2005).
بنابراين پژوهشگر مقاله حاضر به دنبال پاسخگويي به اين سؤال است كه اگر براي آمادگي دانش آموزان در كلاس موسيقي كلاسيك پخش گردد چه تاثيري بر پيشرفت تحصيلي آنان خواهد داشت.
فرايند پژوهش:
پژوهش حاضر با هدف شناسایی تاثیر پخش موسيقي كلاسيك در سر كلاس برپیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی انجام شده است.
روش پژوهش آزمایش میدانی ، دو گروهی با پیش آزمون و پس آزمون است. جامعه آماری مورد نظر ، دانش آموزان دوره پیش دانشگاهی مدرسه توحيد، منطقه 4 شهرتهران در سال تحصیلی 89-88 می باشد. دانش آموزان دو کلاس رشته تجربی نمونه پژوهش است، که با روش نمونه گیری غیر تصادفی انتخاب شده اند.( حجم نمونه در هر کلاس 35 نفر)
متغیر مستقل موسيقي كلاسيك و متغیر وابسته پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی عمومی بود که با نمرات آزمون های پیشرفت تحصیلی به دست آمد.
متغیرهای کنترل شده در این پژوهش عبارتند از : جنسیت دانش آموزان ، معلم ، روش تدریس ، نوع درس ، میزان ساعات تدریس در هفته ( این دو کلاس در هفته دو روز ریاضی داشتند ، یکبار زنگ اول و یکبار زنگ دوم ) ، شرایط فیزیکی دو کلاس ( نور ، تهویه ،...) ، معدل سال سوم دبیرستان ( دو کلاس بر اساس معدل تقسیم شده بودند)
مباني نظري :
نتایج پژوهش ها نشان می دهد که موسیقیدان ها بطور معنی داری در موارد زیر بهتر عمل می کنند .
· مهارتهای خواندن
· فرهنگ لغت
· حافظه کلامی
· صوت شناسی
· توانایی های ریاضی
· مهارتهای زمانی – فضايي
(شلنتبرگ،2006 و پاتل [4]و ايورسون[5]،2007 )
افرادی که آموزش موسیقی می بینند عملکرد بهتری در هوش عمومی دارند .
نتایج یک یررسی درمدرسه ای در کانادا كه گلان شلنبرگ در 2006 انجام داد مشخص کرد دانش آموزانی که به کلاس موسیقی می روند اندکی هوششان نسبت به بقیه بالاتر است . کلاسهای موسیقی بر توانایی های سیال هوش مانند حافظه کاری، سازمان ادراکی و سرعت عملکرد اثر بخش است و همچنین در افزایش فهم کلامی وکسب نمرات بهتر در مدرسه مؤثر مي باشد.
این تفاوت های معنی دار با کنترل متغیرهای سن بچه ها ، فعالیتهای غیر موسیقیايي آن ها ،تحصیلات والدین و وضعیت اقتصادی خانواده شان بدست آمده است .
در مطالعه دیگری 50کودک 5 تا 7 ساله را که قبلاً در کلاس هاي موسیقی شرکت نکرده بودند را در یک دوره یک ساله تحت آموزش موسیقی قرار دادند. قبل از شروع کلاس اسکن مغز و آزمایشات شناختی از بچه ها به عمل آمد وهمچنین یک گروه همسان از نظر سن ، وضعیت اقتصادی وضریب هوش کلامی به عنوان گروه شاهد در نظر گرفته شد . نتایج به دست آمده نشانگر بهبود بیشتر این گروه در مهارتهای حرکتی ظریف و مهارت شنیدن بود. اگر چه هیچ اختلاف معنی داری بین نوع موسیقی آموزش داده شده وجود نداشت . این روند نشان دهنده موارد زير است :
Ø افزایش حجم ماده خاکستری مغز
Ø بهبود بیشتردر مهارت های کلامی و آزمون های فضایی، بصری و ریاضی
شلاگ وهمکارانش معتقدند که این روند در طول زمان نیز از نظر آماری معنا دار خواهد بود . آن ها وضعیت
این کودکان را در سالهای آینده پی گیری خواهند نمود .( شلاگ وهمکارانش،2005)
گوش دادن به موسيقي كلاسيك در ايجاد تمركز مؤثر است وتمرکز مداوم بر هدف های یادگیری دانش آموزان و تمرکز بر آموزش ، دو اصل مهمی است که در کتاب شکاف آموزشی از اصول فراهم آوردن شرایط لازم برای بهبود مستمر آموزش ذکر شده است. ( استیگلر و هیبرت ،1383)
در کتاب راهنمای تدریس موفق در اولین سال به معلمان پیشنهاد شده است که در کلاس از موسیقی استفاده شود.( وایت ، 1383))
دکتر عبدالعظیم کریمی در کتاب آوا ونوا در تربیت این نکته را بیان نموده است که " اهمیت موسیقی و تربیت موسیقیایی در نظام آموزشی جهان چنان مطرح شده است که از آن برای پرورش استعداد ریاضی و تفکر تحلیلی استفاده می کنند." ( کریمی ،1381)
علاوه بر این اسکن مغز بچه های 11-9 ساله نشان می دهد که بچه هایی که با سازها بازی کرده اند بطور معنی داری حجم ماده خاکستری مغزشان در قشر حسی – حرکتی و در قسمت پشت مغز بیشتر از سایر کودکان است. در واقع موسیقیدان ها بطور معنی داری در چند بخش از مغز خود دارای ماده خاکستری بیشتری هستند . ( شلاگ[6] و همكاران،2005)
شیوه اجرای پژوهش :
نمرات آزمون ریاضی عمومی 1 دو کلاس به عنوان پیش آزمون در نظر گرفته شد. با انجام T-TEST این نتیجه به دست آمد که بین نمرات آزمون ریاضی عمومی 1 دو کلاس اختلاف معنی داری وجود ندارد.از شروع ترم دوم يك کلاس به عنوان گروه گواه و کلاس ديگر به عنوان گروه مورد آزمايش در نظر گرفته شد.
به غیر از مرحله آمادگی ، فعالیت های معلم به طور کامل در هر دو کلاس اجرا می شد . در کلاس گواه هیچ فعالیتی برای مرحله آمادگی صورت نمی گرفت در صورتی که در کلاس آزمايشي موسيقي كلاسيك به منظور آمادگی دانش آموزان برای فراگیری درس پخش مي شد.
همچنين در زمانی که معلم در حال بررسی تکالیف جلسه قبل بود، یا در زمانی که دانش آموزان در حال نوشتن تمرین ها از روی تابلو و یا چک کردن نوشته های خود بودند ،موسیقی پیانو ( ملایم ، كلاسيك و بدون کلام ) در کلاس پخش و درزمان تدریس قطع می شد.
این روش در طی دو ماه در یک کلاس به اجرا در آمد. سپس آزمون میان ترم در دو کلاس در یک زمان به اجرا در آمد ( پس آزمون ) . نمرات دانش آموزان دو کلاس با روش T-TEST در دو گروه مستقل تجزیه و تحلیل شد. نمرات پس آزمون این دو کلاس با سطح اطمینان 95 درصد اختلاف معنی داری داشتند. همچنین ، بین نمرات پیش آزمون و پس آزمون در کلاس مورد آزمايش اختلاف معنی داری وجود داشت در صورتی که بین نمرات پیش آزمون و پس آزمون در کلاس گواه اختلاف معنی داری وجود نداشت.
نمودار شماره1 نمایانگر میانگین نمرات دو کلاس در پیش آزمون و پس آزمون است.
 |
نمودار شماره 1 – نمودار ستونی میانگین نمرات درس ریاضی عمومی دانش آموزان در دو کلاس
بحث و نتیجه گیری :
پخش موسيقي كلاسيك در سر كلاس برپیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی مؤثر مي باشد. نقطه قوت اين بررسي اينست پژوهش در یک مدرسه دولتی با امکانات محدود به طور میدانی انجام پذیرفته است. بنابراين اجراي روش هاي خلاقانه و به روز در شرايط كنوني نيز در مدارس امكان پذير مي باشد.
البته با توجه به جديد و جذاب بودن پخش موسيقي در سر كلاس درس رياضي دانش آموزاني كه در گروه آزمايشي قرار داشتند ناخودآگاه توجه بيشتري به درس داشتند و اين مسئله امكان ايجاد خطا را در نتايج آزمون ايجاد نموده است. به طوري كه با اينكه آمار و ارقام نشان دهنده تاثير پخش موسيقي كلاسيك در سر كلاس برپیشرفت تحصیلی دانش آموزان مي باشد ولي پژوهش گر معتقد است براي اعلام نظر قاطع در اين زمينه نيازمند پژوهش هاي ديگري با جامعه و نمونه بزرگتر ، در پایه های مختلف تحصیلی و بدون كنترل جنسيت و نوع درس و با روش های متنوع هستيم.
امید است که در آینده پژوهشگران دیگر ، نتایج این پژوهش را ایجاد تمرکزنیز بررسی نمایند.
فهرست منابع :
· استیگلر ، جیمز ،هیبرت ، جیمز ، مترجمان سرکارآرانی ،محمدرضا و مقدم ، علی رضا ، ( 1383 ) ، شکاف آموزشی بهترین ایده ها از معلمان جهان برای بهبود آموزش در کلاس درس ،تهران ، انتشارات مدرسه ص 140و141
· کریمی ،عبدالعظیم ، (1381 ) ، آوا و نوا در تربیت، تهران ، انتشارات عابد ص 106
· وایت ، رابرت ،ترجمه و توضیح موسوی ، نجم السادات و قمرزاده ، میترا ، ( 1383 )، راهنمای تدریس موفق در اولین سال ، تهران ، انتشارات انجمن اولیا و مربیان ، ص 52
- Schellenberg EG. 2005. Long-term positive associations between music lessons and IQ. Journal of Educational Psychology 98(2): 457-468.
- Schellenberg EG. 2006. Long-term positive associations between music lessons and IQ. Journal of Educational Psychology 98(2): 457-468.
- Hetland L. 2000. Listening to music enhances spatial-temporal reasoning: Evidence for the "Mozart effect." The Journal of Aesthetic Education, 34(3/4): 105--148.
- Schlaug G, Norton A, Overy K and Winner E. 2005. Effects of music training on the child’s brain and cognitive development. Ann. N.Y. Acad. Sci. 1060: 219-230.
- Patel AD and Iversen JR. 2007. The linguistic benefits of musical abilities. Trends in Cognitive Sciences, 11:369-372.